Silent Polyglot

Praktika multidisiplinare e Stephanie Rizaj përfshin instalacion, skulpturë, video dhe punë me tekstil, dhe mbështetet në reflektimet e saj mbi identitetin, komodifikimin dhe përkatësinë. Duke shqyrtuar këto çështje në kontekstin e së tashmes sonë të globalizuar, ajo ndërthur të përditshmen me reflektime më të gjera mbi mënyrat kapitaliste të prodhimit, duke krijuar metafora materiale që zbulojnë marrëdhëniet komplekse mes nesh dhe botës. Temë e përsëritur në krijimtarinë e saj është ajo e rrobave dhe prodhimit, qarkullimit dhe “jetës pas përdorimit” të tyre: mënyra dhe vendi i prodhimit e shitjes së veshjeve, procesi përmes të cilit ato fitojnë vlerë, si dhe humbja e mëvonshme e kësaj vlere.

Poliglot i Heshtur është një sistem modular që evokon organizimin e rafteve që gjenden në dyqanet e tekstilit. Tapetet, e mbështjella, duken sikur levitojnë, duke iu përshtatur formës së rrotullave të pëlhurës. Reproduksione të zmadhuara të etiketave të marra nga veshje të ndryshme janë bashkangjitur mbi to si etiketa çmimesh. Etiketat shihen vetëm nga ana e pasme, ku fijet e logove të endura krijojnë kompozime abstrakte ngjyrash dhe emrat e kompanive shndërrohen në modele të palexueshme. Këto objekte të varura ndryshojnë perceptimin e galerisë dhe aktivizojnë konfigurimin hapësinor të saj. Megjithatë, në vend që ta transformojnë hapësirën në  ambient të ngjashëm me një dyqan, ato sjellin në vëmendje konceptin e fetishizmit të mallrave, duke eksploruar mënyrën se si kuptimi dhe vlera rrënjosen në objekte dhe në këtë mënyrë, duke i transformuar ato.

Në një mjedis të globalizuar të logjistikës së prodhimit, faza të ndryshme të fabrikimit janë të shpërndara gjeografikisht nëpër kontinente të ndryshme. Produktet kalojnë përmes shumë vendeve para se të marrin identitetin e tyre të supozuar kombëtar. Shumica e brendeve  të veshjeve kanë zhvendosur prodhimtarinë  e tyre  në rajone të cilat  ofrojnë kosto të ulëta prodhimi, pa marrë parasysh kushtet e punëtorëve dhe pagat që ata marrin. Megjithatë, kur faza e fundit e dukshme e prodhimit, vendosja e etiketës së markës realizohet në Evropë, rrobat mund të etiketohen si evropiane, duke nënkuptuar lidhjen e tyre me cilësi dhe vlerë. Kështu, etiketa e veshjes me emrin e markës funksionon si shenjë origjine që sugjeron unitet kombëtar, ndonëse në realitet ka ndodhur një udhëtim i gjatë nëpër shumë vende.

Etiketat që Rizaj përdor në instalacionin e saj janë marrë nga rroba të dorës së dytë që tashmë kanë humbur çmimin e tyre origjinal. Veshjet që nuk mund të shiten shpesh përfundojnë në tregje të mëdha të dorës së tretë në Ganë ose Nigeri, duke shtuar një tjetër zhvendosje gjeografike dhe ekonomike në historinë e tyre. Këta artikuj  nuk zhduken, por rishfaqen diku tjetër. Në këtë kuptim, ato bëhen pjesë e lëvizjeve globale — “poliglotë të heshtur” — duke bartur, ashtu si njerëzit, gjuhë, kontekste dhe histori të ndryshme brenda vetes.

Etiketat e tyre tregojnë pjesë të këtyre historive: ndoshta të prodhuara në Bangladesh, të përpunuara në Evropë, të shitura si artikuj luksi, të veshura, të dhuruara, të trashëguara më tej. Produktet, ashtu si njerëzit, përbëjnë pjesë të sistemeve dhe infrastrukturave të gjera, zinxhirëve të prodhimit dhe zhvendosjeve të vazhdueshme. Konceptet e origjinës, identitetit dhe vlerave që u atribuohen paraqiten si të qëndrueshme, por në të vërtetë ato nuk janë asgjë tjetër veçse kategorizime fluide.

Imazhi i pëlhurave që pluskojnë në hapësirë dhe presin të shndërrohen në veshje përfaqëson këtë ndërlidhje të brendshme. Çdo etiketë posedon një cilësi të veçantë në aspektin e modelit të saj abstrakt, duke theksuar dhe njëkohësisht duke fshehur ato aspekte që qëndrojnë përtej sipërfaqes.

Kuruar nga Vanessa Joan Müller